Malina należy do rodzaju Rubus L., podrodzaju Idaeobatus, który obejmuje około 200 gatunków. Występują one w formie dzikiej na obszarze Azji, we wschodniej i południowej Afryce, Europie i północnej Ameryce. Spośród nich największe znaczenie mają europejskie gatunki maliny czerwonej (Rubus idaeus podr. vulgatus Arrhen.), występujące na obszarze Północnej Ameryki maliny czerwone (Rubus idaeus podr. strigosus Michx).

Maliny od wieków były w centrum zainteresowania, głównie  ze względu na właściwości lecznicze owoców. Walory te pierwsi dostrzegli zielarze, wykorzystując rośliny w medycynie ludowej. Owoce i liście obu gatunków zaliczane są do naturalnych farmaceutyków używanych w czasie przeziębień, infekcji bakteryjnych i wirusowych. Stopniowo gatunki te były poznawane przez botaników oraz udoskonalane przez hodowców, aby ostatecznie znaleźć miejsce w powszechnej uprawie. Obecnie malina jest trzecim co do wielkości produkcji (po truskawce i borówce) gatunkiem roślin jagodowych uprawianym na świecie. W 2017 roku światowa produkcja maliny wyniosła 590 tys. ton. 57% owoców pochodziło z Europy, 29% z Ameryki Północnej, a z Ameryki Południowej 7%. W Europie największym producentem maliny jest Rosja z produkcją ponad 125 tys. ton. Kolejnym znaczącym producentem jest Polska. W 2018 roku zebrano 126 tys. ton owoców.

Rozwój polskiej produkcji maliny możliwy był dzięki rodzimej hodowli. Polski program hodowli maliny założony został w 1979 roku przez dr Jana Danka i współfinansowany był przez Ministerstwo Rolnictwa. Z omawianego programu, w 1991 roku do powszechnej uprawy weszła pierwsza odmiana maliny powtarzająca owocowanie Polana. W 2003 roku do produkcji weszła odmiana Polka. Odmiana Polka zdobyła światowe uznanie i obecnie wyznacza standardy co do jakości owoców.

Od 2012  roku hodowla maliny prowadzona jest w prywatnej Spółce Niwa Hodowla Roślin Jagodowych, której siedziba mieści się w Brzeznej koło Nowego Sącza. Pod względem liczby wykonywanych krzyżówek oraz  ilości wysadzanych siewek jest to jeden z największych tego typu programów hodowlanych na świecie.

Liczbę mniejszych lub większych ośrodków hodowlanych w świecie można szacować na więcej niż 30, prowadzonych w 19 krajach na całym świecie, a użytkowanych odmian liczy się w tysiącach.

 

 

 

Dr Agnieszka Orzeł

– hodowca maliny i jeżyny

Cele hodowli: Uzyskanie odmian przystosowanych do miejscowych warunków przyrodniczych i ekonomicznych.

Zakres: W założeniu jest wykonanie corocznie około 250  kombinacji krzyżówkowych, produkcja około 20 tys. siewek i  około 1% wyselekcjonowanych pojedynków.  W związku z dużym  zainteresowaniem producentów na nowe odmiany program jest  cały czas rozszerzany. W 2018 roku wykonano ponad 530  kombinacji krzyżówkowych z których po wstępnej selekcji w  szklarni do dalszej oceny przeznaczonych będzie ponad 25 000  siewek.

Kierunki: odmiany deserowe owocujące jednokrotnie i  całosezonowe, do przetwórstwa (mrożonki i koncentrat i  produkty  funkcjonalne).

Metody: Krzyżówkowa z wykorzystaniem oceny biologii  kwitnienia w doborze par rodzicielskich. Stosuje się standardowe  metody oceny roślin i owoców.